قاضى ابرقوه
مقدمه مصحح 14
سيرت رسول الله ( سيرة النبي ص ) ( عربي ، فارسي )
خود نام او را بعنوان يكى از راويان اخبار مربوط به هر يك از مغازى در صدر كتاب خود و در ابتداى هر يك از فصول مربوط به هر غزو ذكر مىكند . ابن سعد نيز در مغازى و در شرح احوال اصحاب رسول اللّه ( صلعم ) به او استناد مىجويد [ 1 ] . طبرى روايات او را دربارهء قصص تورات و كليّهء وقايع حيات رسول اكرم و خصوصا تعيين تاريخ آن وقايع نقل كرده است [ 2 ] . علاوه بر كتاب مغازى كه از ان جز رواياتى چند چيزى بجاى نمانده ، ابو معشر اثر ديگرى داشته كه شامل تاريخ وقايع دورهء خلفا از وفات پيغمبر اكرم تا سال 170 يعنى سال وفات خود او بوده است . طبرى آخرين واقعهاى را كه از او نقل كرده مربوط است به وفات هادى خليفه كه در ربيع الأوّل سال 170 اتفاق افتاده . ابو معشر يكى از مورّخان بلند پايه و بصير بشمار مىرود كه اقوال او مورد استناد مورّخان بعدى بوده است و در مغازى همواره سند اخبار خود را ذكر كرده ولى در تاريخ وقايع دوران خلفا خود را بذكر سند ملزم نمىدانسته است . براى مقايسه رجوع شود به طبقات ابن سعد [ 3 ] و طبرى [ 4 ] راجع بخلافت عبد الملك ابن مروان ، همچنين رجوع شود به فتوح البلدان [ 5 ] كه در آنجا سند خبر مربوط بفتح نهاوند ذكر شده است . محمّد بن اسحاق در سيرهء خود از أبو معشر نيز نقل خبر نكرده و به او استناد
--> [ ( 1 - ) ] طبقات ، ج 2 ق 1 و ج 3 . [ ( 2 - ) ] تاريخ طبرى ، من جمله ، 1 - ص 1195 [ ( 3 - ) ] طبقات ، ج 4 ص 174 [ ( 4 - ) ] تاريخ ، 2 - ص 1172 [ ( 5 - ) ] فتوح البلدان ، ص 305